Muỗi mang ký sinh trùng sốt rét giết chết hơn 1 triệu người mỗi năm.
Một nhóm nghiên cứu Anh vừa cảnh báo rằng, những con muỗi được biến đổi gene để miễn dịch với bệnh sốt rét sẽ không thể thay thế các loại muỗi hoang dại trong tự nhiên. Nguyên nhân là việc nuôi nhốt nhiều năm trong phòng thí nghiệm và hiện tượng giao phối cận huyết đã làm suy yếu khả năng sống của chúng.
Để nghiên cứu quá trình xâm nhập của muỗi biến đổi gene vào môi trường, Andrea Crisanti và cộng sự tại Đại học Hoàng gia London đã tạo ra 4 dòng muỗi khác nhau, chứa gene mã hóa protein phát sáng xanh hoặc đỏ (thay cho gene kháng ký sinh trùng sốt rét), và thả chúng vào tự nhiên. Họ phát hiện thấy chỉ sau 4 thế hệ, tương đương với một mùa hè ở nhiều vùng châu Phi, không con muỗi chuyển gene nào còn sống sót. “Muỗi biến đổi gene không có cơ hội tồn tại ngoài môi trường", Crisanti nhận định.
Để đối phó với ký sinh trùng sốt rét (lây lan qua vật trung gian là muỗi Anopheles), các nhà khoa học từng đề ra một chiến lược mới: đó là dùng muỗi biến đổi gene (không mắc bệnh) thay thế cho muỗi tự nhiên: Người ta gắn cho những con muỗi trong phòng thí nghiệm một loại gene có thể phá vỡ vòng đời của ký sinh trùng gây bệnh, rồi thả chúng ra ngoài môi trường để giao phối với muỗi hoang dã.
Theo tính toán lý thuyết, sau một vài thế hệ, cả quần thể muỗi sẽ được mang gene chống bệnh sốt rét này. Nhưng thực tế thì ngược lại, gene kháng bệnh không thể phát huy tác dụng.
Crisanti cho biết phải thả ra hàng triệu con muỗi biến đổi gene trong một khu vực, thì chúng mới có cơ hội thay thế các loài trong tự nhiên đang mang mầm bệnh. "Quy mô và chi phí cho một thí nghiệm như vậy là cực lớn, nên dự án không có tính khả thi", nhà sinh thái học về muỗi Willem Takken tại Đại học Wageningen, Hà Lan, cho biết. Thêm nữa, đa dạng gene cũng giúp cho muỗi hoang dại có ưu thế tiến hóa cao hơn hẳn so với những con muỗi thí nghiệm (đã giao phối cận huyết nhiều đời).
Trước tình hình này, Crisanti đã đề ra một giải pháp đối phó, đó là cho muỗi chuyển gene giao phối những với những con hoang dã và lựa chọn thế hệ con được thừa kế gene này, sau đó thả chúng vào môi trường. Chỉ có như vậy, muỗi lai mới có đủ sức lấn át những người anh em hoang dại của chúng.
B.H. (theo Nature)
TTC Trích từ -VnEpress
